• Μαρία Ταρασούδη

Πώς διαβάζει ο εγκέφαλός μας; Από μια διαφορετική ματιά!

Updated: Dec 12, 2018

Γράφει η Μαρία Ταρασούδη, συμπεριφορική - νευροαναπτυξιακή οπτομέτρης, BSc, MSc


Στις περισσότερες χώρες του δυτικού κόσμου τα παιδιά μαθαίνουν να διαβάζουν μέχρι την ηλικία των 7 ετών περίπου. Από την ηλικία των 8 ετών και μετά, η ανάγνωση ως διαδικασία θεωρείται πλέον δεδομένη και τα παιδιά καλούνται να απαντήσουν σε ερωτήσεις κατανόησης κειμένου και να μάθουν απέξω μικρές ιστορίες. Για να μάθει ένα παιδί τον μηχανισμό της ανάγνωσης απαιτούνται πολλές δεξιότητες και χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα πολλές δομές του εγκεφάλου τους. Η ανάγνωση αποτελεί πολύπλοκη διαδικασία και εκτός από τις γλωσσολογικές και φωνολογικές δεξιότητες, η όραση παίζει κυρίαρχο ρόλο. Αρχικά θα πρέπει να εξασφαλιστεί η καθαρή όραση στις κοντινές αποστάσεις. Αυτό σημαίνει πως αν υπάρχουν διαθλαστικά προβλήματα (ιδιαίτερα υπερμετρωπία ή αστιγματισμός) θα πρέπει να εντοπιστούν και να φορέσει το παιδί τα κατάλληλα γυαλιά. Κατόπιν απαραίτητο είναι να γίνει έλεγχος της συνεργασίας των δυο ματιών για κοντά. Συχνά παραβλέπεται το στάδιο αυτό και μπορεί ένα παιδί να βιώνει θολή, διπλή ή μπερδεμένη όραση εξαιτίας δυσκολιών στη σύγκλιση και την προσαρμογή. Ο τρόπος που κινούνται τα μάτια κατά τη διαδικασία της ανάγνωσης έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Αυτό που κάνουν είναι μικρά αλματάκια από συλλαβή σε συλλαβή ή από λέξη σε λέξη και ένα μεγάλο άλμα όταν αλλάζουν σειρά. Όπως είναι φυσικό, αν για κάποιο λόγο υπάρχει δυσκολία στον συντονισμό των κινήσεων αυτών, το παιδί θα χάνει τη θέση του, θα ξεχνάει λέξεις ή άρθρα και θα δυσκολεύεται να κατανοήσει το κείμενο. Δυσκολίες στην οπτική αντίληψη, και ιδιαίτερα στην οπτική διάκριση, εντοπίζονται όταν κάποιο παιδί κατά την ανάγνωση μπερδεύει ορισμένα παρόμοια γράμματα μεταξύ τους όπως πχ. το ο με το α, ή το ζ με το ξ κλπ. Μετά την ηλικία των 8 ετών, το παιδί θα πρέπει να έχει αναπτύξει έναν καλό συντονισμό όλων αυτών των δεξιοτήτων και η ανάγνωσή του να έχει πλέον μεγαλύτερη ταχύτητα, μελωδικότητα και ρυθμό, σημάδια που φανερώνουν καλό επίπεδο κατανόησης. Σε επίπεδο οφθαλμοκίνησης περιμένουμε πλέον λιγότερα λάθη, μεγαλύτερη ταχύτητα και ακρίβεια στις κινήσεις των ματιών, αν και μέχρι το Γυμνάσιο, θα βελτιωθούν περαιτέρω. Το παράθυρο απόδοσης προσοχής σε κάθε εστίαση είναι ευρύτερο και συνεπώς χρειάζονται λιγότερες κινήσεις για κάθε σειρά. Αν για παράδειγμα έχουμε μια μεγάλη λέξη όπως πχ η λέξη παιδότοπος, στην α’ δημοτικού θα χρειαστούν πολλές εστιάσεις και κινήσεις για να τη διαβάσουν (παι-δο-το-πος) και στην γ’ δημοτικού θα χρειαστούν λιγότερες (παιδο-τοπος). Αυτό συμβαίνει γιατί πλέον αναπτύσσεται μια ανάγνωση περισσότερο οπτικού και λιγότερο φωνολογικού τύπου. Δηλαδή δεν χρειάζεται πια να συνθέτει τα γράμματα και τις συλλαβές μια-μια, αλλά αντίθετα βλέποντας το σχήμα της λέξης το ερμηνεύει κατευθείαν σε έννοια. Όταν λοιπόν ένα παιδί αντιμετωπίζει αναγνωστικές δυσκολίες, θα πρέπει να γίνει διαφοροδιάγνωση και να εντοπιστεί ακριβώς ο τομέας που δυσλειτουργεί και να μπορέσουμε να το βοηθήσουμε αποτελεσματικά. Αυτός είναι και ο λόγος που εμπλέκονται πολλές διαφορετικές ειδικότητες με τις μαθησιακές δυσκολίες (λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, ειδικοί παιδαγωγοί κλπ). Ο ρόλος του οπτομέτρη αφορά την αξιολόγηση και αποκατάσταση των οπτικών δεξιοτήτων που επηρεάζουν την απόδοση του παιδιού στο σχολείο και η καλύτερη συνεργασία του με τους υπολοίπους ειδικούς είναι αυτή που φέρνει και τα βέλτιστα αποτελέσματα. Η βελτίωση των οπτικών δεξιοτήτων γίνεται μέσω εξατομικευμένων προγραμμάτων Vision Training / Vision Therapy από κατάλληλα εκπαιδευμένο συμπεριφορικό οπτομέτρη και με τη χρήση ειδικού εξοπλισμού (φίλτρα, φακοί, προγράμματα η/υ, στερεοσκόπια κλπ)

61 views0 comments

Recent Posts

See All

4+1 προβλήματα όρασης που συχνά “υποδιαγνώσκονται”.

Γράφει η συμπεριφορική - νευροαναπτυξιακή οπτομέτρης, Μαρία Ταρασούδη, BSc, MSc Η όραση αποτελεί την σημαντικότερη αίσθηση του ανθρώπου. 80% των πληροφοριών που λαμβάνουμε κάθε στιγμή προέρχεται από τ